dersetkinlik.com


REKLAMLAR

Okul öncesi eğitimi ders notları-çocuk ruh sağlığı ve kişiler arası iletişim becerileri dersi ders notları

ÇOCUK RUH SAĞLIĞI VE KİŞİLER ARASI İLETİŞİM BECERİLERİ:

  1. ÜNİTE

Temel Kavramlar ve Açıklamalar:

*Çağdaş ruh sağlığı insanı anlama çabasında, bütüncül algılama için biyo-psiko-sosyal yaklaşımı temel alır.

Sağlık: Fiziksel, sosyal, ruhsal açıdan tam bir iyi olma durumu. En önemli kuruluş Dünya Sağlık Örgütü

Ruh Sağlığı: Bireyin yeteneklerini kullanabilme, gündelik sorunlarla baş edebilme, üretken-verimli olabilme, topluma katkı sağlayabilme işlevlerini yerine getirebilmesi.

Ruhsal Bozukluk:

1. Grup: Hafif belirtilerle seyreden, yaşamını az olumsuz etkiler. Bu sorunlara Duygusal-davranışsal sorunlar denir.

2. Grup: Daha yoğun seyreder, yaşamı çok etkileyen, klinik olarak tanılanan sorunlar.

Psikopatoloji: Normal dışı davranışların, düşüncelerin, duyguların oluşum süreci ve doğasıyla ilgilenen bilimsel disiplin.

Gelişimsel Psikopatoloji: Çocukluk, ergenlik çağı ruhsal bozukluklarının anlaşılabilmesi için normal gelişim örüntüsünün bilinmesi gerektiğini savunan yaklaşım.

Zıtların Birliği İlkesi: Herhangi bir özellik tanımlanabilmek için karşıtına gereksinim duyar.

Çocuk: Birey sonsuzluğa taşıyan özel varolma biçimi.

Ruh Sağlığı ve Bozuklukları:

* 5. YY dan önce şeytancılık(bedende kötü varlık olduğu) ve şeytan çıkarma(işkence vb) var.

*5 YY da Hipokrat hastalık olduğunu söylemiş.

Somatogenez Hipotezi: Ruhsal hastalığın nedeni psikolojik değil biyolojik. Bedende 4 sıvı dengede olmalı (kan, sarı safra, kara safra, balgam)

Psikogenez Hipotezi: Ruhsal hastalığın nedeni biyolojik değil psikolojik

* Günümüzde; biyolojik, psikolojik ve Sosyal faktörler

Erken Dönem Kuramcıları:

John Locke: Boş levha kuramı. Beyni boş levha nasıl işlenirse öyle şekillenir.

Jean-Javques Rousseau: Çocuklar özünde iyidirler. Çok az anne-baba desteği

Charles Darwin: Çocuklar aynı değil, bireysel farklılıklara sahip.

Stanley Hall: Çocuk psikolojisinin babası.  Ergenlik duygusal çalkantılı, fırtınalı dönem.

Maria Montesorri, Anna Freud, Melanie Klein: Çocuk ruh sağlığında özellikle toplumsal faktörler önemli.

Ruh Sağlığı ve Bozuklukları Kuramları:

1-Biyolojik Kuram: Bütün ruhsal bozuklukların temelinde biyolojik yapı ve işleyişteki sorunlar var. Psikolojik, sosyal faktörleri göz ardı eder.

2-Psikodinamik Kuram(Sigmund Freud): Ruhsal bozukluk bilinçaltı çatışmalarından kaynaklanır. Cinsellik ve saldırganlık yaşam ilkesi sağlar, doyurulmak ister. id (haz)  süperego (toplumsal kurallar) ile çatışır, ego (gerçeklik) arabulucudur.

3-Davranışçı Kuram(Watson, Skinner, Thorndike, Rayner): Normal ve normal dışı davranışlar öğrenilmiştir. Fobiler, takıntılar vb. İnsan davranışını basite indirgediği için eleştirilir.

4-Bilişsel Kuram: Önemli olan gerçeğin kendisi değil, bireyin o gerçeği nasıl algıladığı. Geçmiş yaşantıları dikkate almadığı için eleştirilir.

*Bilgi işleme modeli: Uyaranı algılama, işleme, depolama,  gerektiğinde geriye getirip kullanma. Normal dışı davranışlar bilgini işlenmesindeki bazı hatalardan doğar.

5-Varoluşçu Kuram(Aslen Jean Paul Sartre ve Albert Camus, L.D. Laing ve Rollo May): Irwin Yalom yaşayan en önemli Varoluşçu. İnsan kendi davranışlarının kontrolünü ve sorumluluğunu taşır.

6-Sosyokültürel Kuram: İnsan toplum içinde var olur.

7-Sistem Kuramı: Bütünü oluşturan herhangi bir parça ortamdan çekildiğinde eşleyiş aksar.

Bireyin Ruh Sağlığını Korumada Savunma Düzenekleri:

a-Mantığa Bürüme: İstenmeyen davranışına kılıf bulmaya çalışır.

b-Ödünleme/Dengeleme: Yetersizliğini başka bir alandaki yeterlilikle kapatır.

c-Bastırma: Rahatsız eden duygu, düşünce, yaşantıları bilinçaltına iter.

d-Yön Değiştirme: Rahatsız eden duyguyu gerçek hedefe değil başka hedefe yönlendirme.

e-Gerileme: Erken döneme ait davranışlara geri dönme.

Koruyucu Ruh Sağlığı: Var olan bozukluğu tedavi değil, ortaya çıkmasını engelleme

Koruyucu Ruh Sağlığı Çalışmaları:

-İnsanın temel haklarındandır -Ruh sağlığı genel sağlığın bir parçasıdır

-Bütüncül (biyolojik, psikolojik, çevresel) anlayış geliştirilmeli.

-Halk sağlığı çalışmalarıyla yürütülmeli. -Risk faktörlerine odaklanılmalı.

-Bütün toplumun işidir.  -Kanıta dayalı olmalıdır.

-Sivil, politik, ekonomik, sosyal, kültürel farkındalık ve girişimlerle olanaklıdır.

ÇOCUK RUH SAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-BİYOLOJİK/FİZİKSEL FAKTÖRLER

a-Kalıtımsal Faktörler: Doğuştan

b-Sinir Sistemiyle İlgili Faktörler: Merkezi ve çevresel sinir sistemi.

c-Kromozom Bozuklukları: 23 çift kromozom vardır. Down sendromu

d-Gen Mutasyonu: Değişime uğramış gen. Radyasyon, kontrolsüz ilaç kullanma.

e-Doğum öncesi, Sırası ve Sonrası Faktörler: Öncesinde alkol, sigara, ilaç, sonrasında, prematüre, küvezde kalma, bebek sarılığı

f-Hormonal Faktörler:

g-Kronik Hastalıklar/Engelli Olmak:

2-BİLİŞSEL PSİKOLOJİK FAKTÖRLER:

a-Bilişsel Süreçler:

*Zeka   *Duyum ve Algı  *Dikkat   *Bellek    *Kavrama, yorumlama, problem çözme

b-Kişilik Özellikleri: Kişilik ruhsal soruna doğrudan yol açmaz, yatkınlık gösterir.

c-Diğer Bazı Özellikler: Yaş(en önemli belirleyici) , cinsiyet, yoksulluk

3-SOSYAL-KÜLTÜREL FAKTÖRLER: Bronfenbrener’in ekolojik modeli kullanılır.

Ekolojik Model: Sosyal kültürel sistemin merkezinde birey bulunur. Bireye yakından uzağa doğru 5 sistem vardır

1-Mikrosistem (yakın çevre): Aile, akran, arkadaş, okul, akraba, dinsel kurum, sağlık kurumu

2-Mezosistem (Ara çevre): Yakın çevrenin birbirleriyle olan ilişkilerinin birey üzerindeki etkisi.

3-Egzosistem (uzak çevre): medya, bilişim teknolojileri, internet

4-Makrosistem (geniş çevre):Örf, adet, gelenek, görenek

5-Kronosistem (tarihsel çevre): Birey içinden geçtiği zaman ve olaylardan etkilenir.

6-Diğer Faktörler: Ekonomik faktörler, ülkenin ruh sağlığı politikasının olmaması, doğa afetler, bir yakını kaybetme, parçalanmış aile, göç, sokakta yaşama,

Yetişkinler:

*Ruhsal bozukluklar Türkiye’de 16.4  *En fazla Santiago-Şili 52.5

*En az Shangai-Çin 7.3  *Türkiye’de yetişkinlerin 17.2 sinde ruh. Boz. Var

Çocuklar:

*En fazla İsviçre 22.5  *En az Japonya 15 *Türkiye’de 4-18 yaş daha çok görülür 11.3.

SORULAR:

1. Ruh sağlığı tanımının içeriğinde hangi özellik bulunmamaktadır?

-Bireyin çok az ruhsal sorununun bulunması

2. Normal dışı davranışların, düşüncelerin ve duyguların oluşum süreci ve doğasıyla ilgilenen bilimsel disiplin hangisidir? -Psikopatoloji

3. Ortaçağda sıklıkla görülen çocuğa yönelik olumsuz uygulamalar, günümüz ruh sağlığı alanında hangi kavramla açıklanır? -Çocuk ihmali ve istismarı

4. Çocukların özünde iyi olduklarına ve büyümelerinin doğal olması için çok az bir ana-baba desteğine gereksinim duyduklarına inanan erken dönem kuramcı hangisidir?

-Rousseau

5. Asıl önemli olan gerçeğin ne olduğu değil, o gerçeğin birey tarafından nasıl algılandığı ve değerlendirildiğidir. Görüşüne dayanan ruh sağlığı kuramı hangisidir?

-Bilişsel kuram

6. Hangisi bir kişilik özelliği olarak değerlendirilemez? -Birini sevmek

7. Sağlık alanında dünya çapındaki en önemli ve tarafsız olan kuruluş hangisidir?

-Dünya Sağlık Örgütü

8. Urie Bronfenbrener tarafından geliştirilen ekolojik model, bireyin ruh sağlığı üzerinde etkili olan bireyin sosyal kültürel çevre öğelerini açıklamaktadır. Modele göre hangi çevre bireyin ruh sağlığı üzerinde birinci derecede etkilidir?

-Yakın çevre (mikrosistem)

9. Sağlık bakanlığının yaptığı araştırmaya göre, ülkemizde çocuk ve ergenler için ruhsal sorun görülme oranı yaklaşık ne kadardır? -%11

10. Kişiler arası iletişim ve ruh sağlığı ilişkisine dair hangi ifade doğru değildir?

-Kişiler arası iletişim sorunları ruh sağlığı açısından önemli derecede etkili değildir

2.ÜNİTE

Sinir Sisteminin Genel Organizasyonu ve Fonksiyonları:

*Beynin büyük bölümü büyük beyin (serebrum)dur.

*Frontal loblar,  davranış planlamak, hareketi başlatmak, sosyal ilişkilerde standartlar oluşturmak.

*Beyin yapıları ve işlevleri üzerinde; genetik-çevresel faktörler, yaşantıların önemi vardır.

1-Sinir Hücresi (Nöron): Sinir sisteminin temel işlevsel birimidir. Üç bölümü vardır.

Sinir Hücre Gövdesi (soma): Nöronun yaşaması ve işlevleri için gerekli moleküllerin sentezlendiği yer.

Dendritler: çevreden gelen mesajları alırlar.

Akson: Alınan mesajlara göre hazırlanmış sinyalleri başka bir sinir hücresine taşır.

2-Miyelin Kılıfı:. İletkenliği arttırır. Miyelin kılıfı azsa duyularda azalma, felç.

3-Glial Hücreler: Yaşamsal destek sağlar, çoğalabilir. (nöronlar çoğalamaz)

4-Sinaps: Bilgi aktarma istasyonu. Sinir sinyallerini iletir.

5-Nörotransmitterler: kimyasal haberleşme molekülleri.

Önemli Nörotransmitterler ve Görevleri:

Norepinefrin: Vücut işlevlerini alarm pozisyonuna adapte eder. Göz bebekleri büyür, kalp hızlanır…

Asetilkolin: Hafıza

Glutamat ve Aspartat: Öğrenme ve bellek.

GABA ve Glisin: Kas aktivitesi ve görsel sistemde rol oynar.

Serotonin: Damar çapını küçültür, uykuya geçiş sağlar.

Dopamin: Ruh hali ve hareket kontrolünde görevli.

Endorfinler: Hafıza öğrenme, cinsel aktivite, vücut ısısı, ergenliği başlatan hormonlar, üreme, depresyon, şizofreni

1-Periferik Sinir Sistemi: Organlardan deriden mesaj getirir. Kaslara emir iletir.

Somatik: İstemli(kişi isteğine bağlı, bilinçli)

Otonomik: İstemsiz(otomatik, organ hareketleri)

2-Sempatik Sinir Sistemi: Korku sevinç heyecan gibi duygusal durumlarda aktif olur

Sempatik Tepkiler: Bedensel duygusal baskılarda ortaya çıkar. Stres

-Savaş yada kaç tepkilerini oluşturur

-Vücut enerji kaynakları tüketimini arttırır.

-Gözbebekleri büyür  -Kalp hızlı atar.  –Kan önemli organlara çekilir(kaslar, kalp kası)

-Deri terler  -Solunum hızlanır.  –Kan şekeri artar  -Sindirim yavaşlar –Uyarı uzun süre devam ederse yükü kaldırmakta zorlanır.

3-Parasempatik Sinir Sistemi: Sempatik tepkilerin tersi, dinlenme ve rahatlamayla ilgili.

MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ(MSS): Beyin ve omurilikten oluşur. 3 katlı zarla çevrili sert zar (dura mater), örümceksi zar (araknoid), ince zar (pia mater)

Kranial Sinirler: Beyin ve belli vücut yapıları birbirine bağlar.

Spinal Sinirler: Omurilik ve diğer belli vücut yapıları birbirine bağlar.

Omurilik (Medulla Spinalis): Çevreden gelen bilgilerin merkezi sinir sistemine girdiği, merkezden gelen emirlerin çevreye aktarıldığı yer. Reflekside yönetir.

Beyin: 1.3–1.4 kg dir. Hareket ve davranışlarımızı kontrol eder. Nöron topluluklarından oluşur. Beyin yarım küresi—Hemisferdir. İnsan beyni vücudun %2sini oluşturur.

-Sağ ve Sol Beyin Yarım Küreleri: Sağ somut, sanatsal; sol soyut, matematiksel

Beyin Yarım Kürelerinde Yer Alan Bölümler:

1-Serebrum(büyük beyin) ve serebral korteks(beyin kabuğu): En büyük bölge. Bilginin yoğun işlendiği alandır. İnsana özel beyin fonksiyonlarının düzenlediği beyin bölgesidir.

2-Frontal Loblar: Motor hareketler, planlama, problem çözme, duygusal ifadeler, konuşma. İçimizden geçenle sergilenen davranışlar arasındaki fark nedenidir.

Frontal Lob Hasarlarında Ortaya Çıkan Problemler:

-Vücut parçalarını hareket ettirememe, yüz ifadesinin kaybolması

-Kompleks kas hareketlerini yapamamak.   -Akıcı etkileşim kuramamak

-Düşünmede esnekliğin yitirilmesi   -Takıntılı düşünme   -Yoğunlaşmada güçlük

-Duygusal hal değişiklikleri   -Sosyal davranışlarda değişiklikler

-Problem çözme ve planlamada güçlük   -Konuşma güçlüğü  -Anormal cinsel davranışlar

3-Pariyetal Loblar: Tat alma.

-Tat acı, ağrı, basınç, sıcaklık ve vücut hareketleriyle ilgili duyusal bilgiler

-Beyin-beden-uzay uyumu sağlar   -Görsel kılavuzluk

-Cisimlere ulaşıp yakalamak için görsel kılavuzluk   -Dokunma ile tanıma

-Kol bacak pozisyonu hakkında bilgi   -İstemli hareketlerin amaca uygun yapılması

-Okuma ve aritmetik  -Cismin parçalarını birleştirmek

-bir şeyin ne olduğunu anlayabilme

Pariyetal Lob Hasarlarında: vücudun ve etrafındaki çevrenin algılanması

-Yazı yazmada zorluk -Okuma yazmada dil bilgisi hataları

-Sağ-sol ayrımı yapılamaz. -Okumada zorluk -Sayı sayma, problem çözme zorlaşır.

-Vücut kısımları adlandırılamaz, tarif edilemez

-Görme beceriksizliği  -Görsel kılavuzluk sağlanamaz(top yakalanamaz)

-Kol ve bacak pozisyonları algılanamaz -Hareket yönü hissedilemez.

-Sağ lob sorunlarında vücudun sol tarafı reddedilir

-Makasla kesme, şekil çizme, giyinme bozulur. -Hareketler tekrar edilemez

4-Temporal Loblar: İşitme konuşma

Temporal Lob Hasarında:

-İşitme algılamasında bozukluk  -Yüzleri tanımakta güçlük (prosopagnozya)

-Kelimeleri anlamada güçlük –Kısa/uzun dönem bellek kaybı

-Nesneleri sınıflandıramamak –Artmış saldırgan davranış –Değişmiş kişilik

5-Oksipital Loblar: Görsel algı merkezi

Oksipital Lob Hasarında:

-Görmede bozukluk –Renkleri ayırt etmede güçlük –Halüsinasyon, illüzyon

6-Limbik Sistem: Temel içgüdüsel davranışlar, en eski bölüm. Ağrı, haz, kızgınlık, korku, beslenmek-beslemek, üreme

7-Hippokampus: Hafıza ve öğrenme mekanizmalarında rol alır.

8-Amigdala: Korku bağlantılı öğrenme.

9-Bazal Gangliyonlar: Kas hareken kalıplarının eşgüdümünde rol alır.

10-Orta Beyin: Görme-işitme, koordineli-refleksif vücut hareketlerini düzenler.

11-Hipotalamus: Kalp-solunum hızı, sindirim-idrar kesesi, duygusal davranışlar, açlık, susama, seksüel davranışlar. İç organların çalışma ritmi

12-Talamus: Koku hariç tüm duyulsal motor bilgiler sınıflandırılarak önce ona gelir.

13-Beyincik (Serebellum): Denge, vücut pozisyonu, kas hareketlerinin eşgüdümü.

14-Beyin Sapı: Yutma, öksürme, kusma,  hıçkırık tutma. Bilinç dışı organ fonksiyonları

BEYİN GELİŞİM BASAMAKLARI:

*Hamileliğin 10. ve 18. haftaları arasında beyin hızlı gelişir.

*6 aydan itibaren yalnızlığı hisseder.

*18-42 aylıkken varlığından haberdar olur.

*5-6 yaşından diğer insanlardan farklılıklarını anlar.

*6-8 yaşında düşünceler arasındaki farklılıkları değerlendirir.

*10 Yaşında duygularını düzenleyebilir.

Beyin Plastisitesi: Yeni yaşantılara göre beynin nöral yollarını yeniden düzenlemesi.

Bellek ve Öğrenmenin Plastisitesi:

*Öğrenmeyle değişen beyin kapasitesi plastisitedir.

Öğrenmeyle beyinde iki değişim olur.

-Nöronların iç yapılarında değişim

-Nöronlar arası sinaps sayılarında artış

*Okuma ve konuşma en çok bellek gerektiren işlemler.

Hipokampus ve Etkili Öğrenme: Bilginin kalıcı belleğe geçip geçmeyeceğine karar verir.

Korteks: Düşünen, konuşan, merak eden, plan yapan, öğrenme, zekâ, belleğin oluştuğu bölüm.

SORULAR:

1- İçimizden geçen davranışlarla sergilediğimiz dav. arasındaki farklılık hangi beyin korteksinin kontrolü altındadır? -Frontal

2- Hangisi duyusal-motor bilgilerin sınıflandırılarak yönlendirildiği beyin bölgesidir?

-Talamus

3- İnsan, duygu, düşünce ve davranışlarından sorumlu vücut bölümü hangisidir?

-Beyin

4- İşitme ve konuşmayla ilgili merkezlerin bulunduğu beyin bölgesi?-Trompal lob

5- Hangisi hafıza ve öğrenmede en önemli beyin bölümüdür?-Hipokampus

6- Hangisi sinir hücresiyle ilgili değildir?-Fibroblast

7- Hangisi nörotransmitter değildir?-Eritropoietin

8- Hangisi sinir yollarının Plastisitesi üzerinde etkili değildir?-Sikadien ritm

9- Hangisi hipotalamusun fonksiyonlarından değildir?-Susama

10- Korku bağlantılı öğrenme ve saldırgan davranışların oluşmasında hangi beyin bölümü sorumludur?-Hippokampus

3. ÜNİTE

RUH SAĞLIĞINA YÖNELİK PSİKOLOJİ YAKLAŞIMLARI:

1-Kişilik Özellikleri Yaklaşımı: Objektif

a-Dengesizlik: Bir uçta dengesiz, kaygılı, ürkek, sıkıntılı, huzursuz; diğer uçta dengeli, kestirilebilir, sakin olma durumu

b-Dışa Dönüklük: Bir uçta sosyal, aktif, girişken; öteki uçta durgun, sessiz, çekingen

c-Deneyime Açıklık: Bir uçta meraklı, yaratıcı, özgün, maceracı, esnek; öteki uçta yeni deneyime kapalı, tutucu, katı

d-Uyumluluk: Bir uçta yardımsever, işbirlikçi, arkadaş canlısı; diğer uçta benmerkezci, kuşkucu

e-Özdisiplinlilik: Bir uçta başarı yönelimli, dikkatli, sorumlu, çalışkan; öteki uçta dikkatsiz, sorumsuz, baştan savmacı

Güçlü Yanı: Bilimsel

Sınırlılığı: Çevresel-durumsal öz. Göz ardı edilir. Somut öneri içermez.

2-Psikobiyolojik Yaklaşım: Kalıtsal öz. ve sinir sisteminin rolü açıklanmaya çalışılmış

Sınırlılığı: Bağıntısal yöntemler kullanılıyor. Neden-sonuç ilişkisi yok

3-Bilişsel Öğrenme Yaklaşımı: Kişilik Gelişimini açıklama, davranış analizine dayalı.

a-Edimsel Koşullanma Kuramı: Davranışlar öğrenilmiştir.

Pekiştirme: Davranışın yapılma olasılığını arttırır. Yapılma nedeni.

Pekiştireç: Uyaran

Ceza: Dav. oluşum sıklığını azaltır.

b-Toplumsal Öğrenme Kuramı: Kişilik, bireyin kendi davranışları ve sonuçları ile başkalarının davranışlarını ve sonuçlarını algılayış biçimine bağlı oluşur.

Yeterlilikler: Geçmişte pekiştirilmiş olan davranışları

Kodlama Stratejileri ve Kişisel Yapılar: Aynı deneyim kimileri için eğlenceli, kimileri için sıkıcı

Beklentiler: Geçmiş yaşantılara bağlı oluşur, gelecek davranışı biçimlendirir.

Öznel Değerler: Pekiştireçlerin önemi ve değeri.

Öz-düzenleme Sistemleri ve Planlar: Birey kendi performansını değerlendirir; içsel olarak pekiştirir ya da cezalandırır.

Güçlü Yanları: Deneysel, somut önerileri var, eğitimde yararlanılabilir.

Sınırlılıkları: Biyolojik açıklaması yok

4-Psikodinamik Yaklaşım(Freud): Kişilik, Bilinçdışı, farkında olmadığı anılar ve dürtülerle şekillenir. Kişiliğin biçimlenmesi–erken çocukluk

-Süt çocukluğu (oral dönem)  -Özerklik (anal dönem)  -Oyun dönemi (fallik)

-İlkokul (latens)  -Ergenlik (genital)

*İd/altben(haz), süperego/üstben(ahlak), ego/ben(gerçeklik-dengeleyicidir)

*Bilinçdışı: anımsanmayan, silinmiş gibi görünen anılar (yaptıklarımızı ve söylediklerimizi etkiler.)

*Bilinçdışı ve id-ego-süperego arasında uyumsuzluk varsa ruhsal sorun olur.

Freudcular:-Beni altbenden daha önemli görmüşler

-Kişilik ve çevre etkileşimi üzerinde durmuşlar.

-Erken çocukluktan sonraki dönemlerinde etkilerinden söz etmişler.

Güçlü Yanları: Görüşün biçimlenmesine öncülük etmiş,

Sınırlılıklar: Az sayıda bireyden veri toplanmış, eğitim ortamında kullanılamaz.

5-İnsancı Yaklaşım: İnsanın olumlu özellikleri-daha iyi insan olma üzerinde durmuşlar. Yaşamın anlamını keşfetme, kendine uygun yaşam biçimi seçme

Maslow Hiyerarşik Gereksinimleri Olarak Açıklamış:

-En Alt Düzey: Temel gereksinimler (fiziksel ge., güvenlik ge.)

-Orta Düzey: Psikolojik gereksinimler (ait olma-başarı)

-En Üst Düzey: Kendini gerçekleştirme.

*Rogers; çocuk beğeni kazanmak için kendinden ödün verir. Koşulsuz olumlu kabul gerekli (Farklılığına ve özgünlüğüne rağmen sevilmesi)

Güçlü Yanları: Terapide kullanışlı, kendimizi-çevremizi anlamamıza yardımcı

Sınırlılıkları: Bilimsel olarak sınanamaz.

6-Toplumsal ve Kültürel Yaklaşım: Toplum ve kültürün kişiliğe etkisi.

*Benedict ve Mead: Farklı kabilelerde kişilik farklı.

*Bireyselci toplumlar: ABD, Kanada, Avustralya, Batı Avrupa

*Ortaklaşacı toplumlar: Güney Amerika, Asya ve Afrika ülkelerinin çoğu.

SORULAR:

1- Deneyime açıklık hangi özelliği içerir? -Yaratıcılık

2- Hangisi kişilik özelliklerinin objektif değerlendirilmesi çalışmalarına ağırlık verir?

-Kişilik özellikleri yaklaşımı

3- Edimsel koşullanmaya göre davranışın yapılma nedeni hangisidir? -Pekiştirilmesi

4- Gereksinimler hiyerarşisini geliştiren kuramcı? -Maslow

5- Hangisi freudcuların özelliklerinden değildir? -Üstbenin öneminin vurgulanması

6- Toplumsal-kültürel yaklaşıma göre hangisi doğrudur?

-Kişilik kuramları geliştirildikleri kültürün özelliklerini yansıtır.

7- Toplumsal öğrenme kuramına göre bireylerin yeterlikleri neleri kapsar?

-Geçmişte pekiştirilmiş olan davranışları

8- Hangisi bireyselci toplumlara örnek değildir? -Asya Ülkeleri

9- Hangi yaklaşımı benimseyen psikologlar bireylerin yaşamın anlamını keşfetmelerine ve kendi kişilik özelliklerine uygun bir yaşam biçimi benimsemelerine yardımcı olmaya çalışmışlar? -İnsancı psikologlar

10- Freud’a göre psikocinsel gelişim dönemlerinden birincisi hangisidir?

-Oral Dönem

4. ÜNİTE

*Aile Sistemi: (Gestalt psikolojisi) bütün parçalardan oluşur.

Aile İçi Denge: Kurallara ailenin tamamı uyarsa ve rollerine uygun davranırlarsa olur.

Aile Sisteminin Özellikleri:

1-Sınırlar:

*İçe dönük kapalı ailelerde duygu ve düşünceler açıkça belirtilmez

*İşlevsel ailede sınırlar, ne çok kapalı ne çok gevşek

2-Uyum Sağlama: Ailenin yeni duruma uygun roller ve kurallar belirlemesi

*Düzensiz ailede problemlerde başa çıkmada güçlü bir yapılanma yok

*Esnek aileler değişime hazırdır.

*Yapılandırılmış aile, esnek ailelere göre kural ve rolleri değiştirmeye daha az hazır ama problemle başa çıkmak için gerekli değişiklikleri yaparlar.

*Katı aileler, roller ve kuralların değişmesine dirençli

3-Birliktelik: Aile içindeki birlik ve üyelere verilen özerklik

*Serbest ailelerde, birliktelik düşük

*Planlı ailelerde, özerkliğe önem verilir. Aile birliği ve kimliği değerli.

*Bağlı aileler için, üyeler arası yakınlık önemli

*Bağımlı aileler için, Yakınlık ve aile birliği her şeyden önemli

4-İletişim: İşlevsel aile için iletişim şart.

Aile İçi Etkin İletişim Özellikleri:

-İleti kısa net. –Kimin istek ve gereksinimlerinin dile getirildiği belli.

-Kime yönelik olduğu açık  -Dinleyici ve iletici problem çözümü için seçenek sunar

-İleti bütün iletişim seviyelerinde tutarlı.

–İletici istediği davranışı açıkça ortaya koyar

-Mesajın anlaşılıp anlaşılmadığına dair geri bildirimde bulunurlar.

İşlevsel Aile: Duygusal, fiziksel, zihinsel ve sosyal gereksinimleri üst düzeyde karşılamaya çalışırlar.

İşlevsiz Aile: Sınırlar çok gevşek ya da çok katıdır. Sınırların yeniden belirlenmesi büyük problemlere neden olur veya olanaksızdır.

*İlk yıllarda anne çocuk arasındaki ilişki biçimi, çocuğun sosyalleşme ve iç kontrol geliştirmesinde etkili.

*Özsaygı erken çocuklukta gelişir. Kadın erkek rolleri öğrenilir.

Çocuk Yetiştirirken Anne Babaları Etkileyen Faktörler:

1-Çocuğun Yaşı:

*3 yaşındaki emre ağlayınca anne açıklama yapar, 8 yaşındaki berk ağlayınca inatçılıkla suçlar.

2-Çocuğun Cinsiyeti:

*Cinsel kimlik kazanmalarında baba daha etkin

*Karşı cinsten olan çocuklara daha yumuşak sevecenler, aynı cinsten çocuklara daha reddediciler.

3-Ailenin Sosyo-Ekonomik Durumu:

*üst düzey aileler eşitliği, bağımsızlığı, merakı, yaratıcılığı, başarıyı ve sorun çözücü olmayı teşvik eder.  *Alt düzey aileler disiplin için fiziksel cezaya başvurur.

3-Anne-Babanın Yetişme Biçimi:

*Çocuklarını kendi yetiştikleri biçimde yetiştirmeye eğilimlidirler.

4-Anne-Baba Arasındaki İlişkiler:

*Kendi aralarında sorun yaşayanlar, ilgisiz, baskıcı, reddedici ya da koruyucu tutum sergileyebilirler.

*Ok.ön. de problemli dav. gösteren çocuklar işlevsiz ailelerden gelir.

*Anne-baba arasındaki sorun uyumlu sonuçlanmazsa güvensizlik yaşarlar.

5-Kültürel Özellikler:

*Avrupa ve Amerikalılar; açıklama-emir

*Japonlar; duygularını anlaması için soru sorar.

SORULAR:

1- Hangisi işlevsel ailenin özelliklerindendir?

-Aile üyeleri arasında iletişimin açık ve doğrudan olması.

2- Hangisi aile sisteminin özellikleriyle ilgili olarak doğrudur?

-Planlı ailelerde özerkliğe önem verilir.

3- Hangisi aile sisteminin özellikleriyle ilgili olarak yanlıştır?

-Başarılı bir sosyalleşme için kardeşlerle kurulan iletişim önemlidir

4- Hangisi etkin iletişimin özelliklerindendir? -İletilen mesajın kısa ve net olması

5- Anne-çocuk arasındaki bağın kalitesi hangi özellikleri etkiler?

-Başarılı bir sosyalleşme ve iç kontrolü geliştirmesi

6- Aile sistemi anlayışı hangi psikolojik akıma dayanmaktadır? -Gestalt psikolojisi

7- Hangisi aile sisteminin özelliklerinden değildir? -Ekonomik paylaşım

8- Hangisi çocuğun cinsel kimliğinin oluşmasında daha etkin rol oynar? -Baba

9- Hangi aile yapısında çocuğun özsaygısını yüksek tutma olasılığı en yüksektir?

-İşlevsel aile

10- Hangisi çocuk yetiştirirken anne ve babaları etkileyen faktörlerden değildir?

-Çocuğun eğitimsel özellikleri

5. ÜNİTE

OLUMSUZ YAŞAM OLAYLARI VE ÇOCUK:

1-Hastalıklar:

*Ok.ön. çocukları hastalığın ciddiyeti ve seyriyle ilgilenmezler.

*Hastalıkları konusunda gerçekçi ve anlayabilecekleri biçimde bilgilendirilmeliler.

*Hastayken yapabileceği bir şeyi hastalığı bahane ederek yapmamasına göz yumulursa hastalığını kullanmaya başlar.

2-Ölüm-Kayıp:

*3-4 yaşta ölümü kavrayamaz. Ölüm uzaklara gitme, bir yerden ayrılma anlamındadır. Cansızlarında öldüğünü düşünürler.

*5 yaşta ölüm korkutucu olmaya başlar. Hasta ve yaşlıların ölmesini olağan karşılarlar.

*Tepkileri: Endişe duyma, uyku bozuklukları, kızgınlık, öfke, suçluluk, okul problemleri, fiziksel rahatsızlıklar.

*Ok.ön de ölümü cezalandırıcı son olarak algılar.

3-Boşanma ve Parçalanmış Aileler:

*Önce reddetme eğilimi gösterirler, boşanma nedenlerine karşı kızgınlık-öfke, uzlaştırmaya(barıştırmaya) çalışırlar(depresyon bu dönemde olur), boşanmayı ve sonuçlarını kabullenir.

*Geriye dönme, korkular geliştirme, boşanmadan kendini sorumlu tutma gibi duygular geliştirebilir. Gelişimi geriye dönebilir.

*Ruhsal sorunlar; Huysuzluk, kendini yalnız hissetme, uyumsuzluk, hırçınlık, bir yere ait olamama, saldırganlık, gelişimde gecikme.

*0-3 yaşta boşanma az örseleyici.

4-Farklı Aile Yapısına Sahip Olma (üvey anne-baba ve evlat edinme):

*Biyolojik anne baba için aşırı olumlu yada olumsuz bilgi verilmemeli. Gerçekçi bilgi verilmeli.

Durumu Kabul Etmeleri için Öğretmen Olarak Yapılabilecekler:

-Farklı özellikleri olan aileleri de etkinliğe al.

-Gazetelerden kesilmiş resimlerle farklı ailelerin oluşturulabileceğini tanıt.

-Evlat edinmeye açıklayıcı bilgi ver. -Olumsuz ifade kullanma(üvey anne)

-Konuyla ilgili hikayeler. -Ruhsal sorun yaşıyorsa psikolojik yardım

5-Çocuk İhmali ve İstismarı:

*Çocuk İhmali: Beslenme, barınma, giyinme ihtiyaçlarının karşılanmaması, güvenli olmayan yerde bırakılması, tıbbi bakım ve yardım yapılmaması, okula yollanmaması.

*Çocuk İstismarı: Fiziksel-cinsel örselenmesi.

*İhmal edilen çocuk pasif içe kapalı, istismar edilen çocuk aktif ve saldırgan olur.

6-Afetler:

-Oyunda canlandırmaResim çizdirme –Öykü anlatma

–Sonucunda ne olabileceğiyle ilgili sohbet  -Duygu ve deneyim paylaşımı

7-Göç Etme:

*Çevreye, insanlara, kurumlara, kültüre karşı uyum sorunu yaşayabilirler.

8-Çalışan/Çalıştırılan Çocuk Olmak:

*UNICEF e göre 18 yaş altı çocuk sayılıyor.

*14 yaş altı çocuk çalıştırmak uluslar arası yasalara göre yasak

*14 yaşında ilköğretimi tamamlamışlar ve 15 yaşını doldurmamış olanlar çocuk işçi

*15-18 yaş arası genç işçi

*zorunlu eğitim gelince Türkiye de %50 azalma olmuş

*Göç ve çocuk çalıştırma arasında ciddi ilişki var.

*Yorgunluk, gelişim olanaklarından mahrum kalır.

9-Sokak Çocuğu Olmak:

*Kötü muamele, fiziksel-cinsel istismar, hastalık, yetersiz beslenme, madde bağımlılığı, suç mağduru ya da sanığı olmak

SORULAR:

1- Ok.ön çoc. Hastalıklarla ilgili düşünceleri için hangi ifade doğru?

-Hastalığın ciddiyeti ve seyrini önemsemezler.

2- Hangisi ok.ön dön. Çoc. Bir yakınını kaybetmesi durumunda verdiği fiziksel-duygusal tepkilerden değildir?

-İnatçılık

3- Aslı anne babasını boşandıktan sonra bir araya getirmek için plan yapıyor, gerçekleştiremiyor, kendine kızıyor ve daha fazla çabalıyor. Aslı boşanma ardından geçirilen evrelerin hangisinde?

-Uzlaştırma

4- Hangisi ihmal-istismara uğrayan çocukların duygusal ve zihinsel açıdan gördükleri zararın sonucu değildir?

-Kardeş ilişkilerinde bozulma

5- Hangisi sel sırasında uyulması gereken kurallardan değildir?

-Bina içindeyken masa sıra altına girme

6- Hangisi çocuk ihmali ve istismarı belirtilerinden değildir?

-Çocuğun mutluluk tepkileri vermesi

7- Biyolojik anne baba hakkında bilgi verilirken hangisi yapılmamalı?

-Bilgiler olabildiğince saklanmalı

8- UNICEF e göre çocuk olarak değerlendirilme yaşı?

-18

9- Hangisi göç etmiş ailelerin çocuklarında görülen Psikososyal sorundur?

-Uyum sorunları

10- Sokak çocuklarıyla ilgili hangi ifade doğru değildir?

-Sokak çocukları için sokakta yaşamak çoğu zaman tercihtir.

6.ÜNİTE

Erken Çocukluk Döneminde Sıklıkla Karşılaşılan Duygusal-Davranışsal Sorunlar:

1-Ayrılık Kaygısı:

*Anneden ayrılma kaygısı 9-10 aylıkken başlar, 3. yaşta kaybolmaya başlar. En belirgin tepkiler 9. ile 30. aylar arası.

2-Alışkanlıklar:

*Parmak emme, emzik, anneye dokunma gibi alışkanlıklar kendini rahat ve güvende duyma gereksinimi. 4 yaşta ortadan kalkar.

*Tik: kısa aralıklarla ortaya çıkan hızlı yineleyici hareketler(motor), ses çıkarırsa (vokal)

-Görmezden gel –Alay edilmesini engelle –Etiketlendirme(bebek gibi)

-Kendini ifade etmesinin bir aracı olmasını engelle

-Farklı etkinliklere katılım sağla  -Hareketi engelleme

3-Tuvalet Eğitimi:   *24/36 aylıkken.

*Birincil Enüsresis: Sürekli ve her gün idrarını tutamama

*İkincil Enüsresis: İdrar tutmayı öğrendikten sonra yeniden tutamamaya başlama.

*Enkopresis: Dışkı kaçırma.

-2saat kuru kalan çocuk hazırdır –Düzenli yapma, yaptığını belli etme

-Yaptıktan sonra rahatsız olma  -Tuvaletle ilgili terimlere aşina olma

-Basit yönergeleri anlayıp yerine getirme –Pantolon-etek indirebilme

-Merak, başkalarını tuvalette izleme.

4-Korkular:

*İlk yıllarda yüksek ses; 2 yaşında karanlık;  2-3 yaş arası doktor, kostüm giyenler;

3-6 yaşta hayaletler cadılar, hayvanlar; 7-12 yaralanma, fiziksel hasar, doğal afetler, sınavlardan; 13-18 yaşında topluluk içinde yaşanacaklardan, bedensel yaralanmalardan

5-Kıskançlık ve İmrenme:

*Kıskançlık; Yakın kişilerle çıkar. Önemli biriyle olan yakınlığını kaybetmekten, rakibine kaptırmaktan korkmak, kişiyi paylaşmak istememek Eşlik eden duygular; kaybetme korkusu, öfke, düşük benlik saygısı, belirsizlik, yalnızlık, güvenmeme. İlk izler erken bebeklikte.

*İmrenme; Bir diğerinin sahip olduğu şeylere, özelliklere, başarılara sahip olamama durumunda yaşanır.

*Kardeş kıskançlığı: Temel kaynağı, anne baba sevgi-ilgisini paylaşmak istememe.

6-Söz Dinlememe:

*Hedef itaat etmesi değil, çabalarının desteklenmesi.

7-Başkalarının Eşyalarını İzinsiz Almak:

*0-2 yaş dünyadaki her şey kendisine ait. 2yaştan sonra sınırları belirlemeye çalışırlar. 5 yaşında başkalarının eşyalarını izinsiz almanın yanlış olduğunu bilmeli.

*1.tip ceza: İstenmedik dav. Gösteren çocuğun olumsuz duruma maruz bırakılması(6yaş).

*2. tip ceza: İstenmedik dav. Gösteren çocuğun sahip olduğu olumlu bir şeyin elinden alınması(7 yaş)

8-Öfke ve Saldırganlık:

*Öfke fiziksel olarak rahatsız edildiğimizde,  yaptıklarımıza müdahale edildiğinde, sahip olduklarımız alındığında,  sözel-fiziksel saldırıya uğradığımızda, tehdit edildiğimizi düşündüğümüzde yaşanan duygudur.

*1,5-2 yaşlarında öfke nöbetleri. 3 yaştan sonra dilin kazanılmasıyla azalır.

*Neye, nasıl öfkeleneceğini, enerji düzeyi, değişikliklere uyumu, mizaç özellikleri, deneyimleri ve cinsiyeti belirler.

9-İçe Dönüklük:

10-Akran Kabulü:

*Arkadaşlıkla, paylaşma, işbirliği yapma, uzlaşma, iletişim kurma-sürdürme, arabuluculuk yapma, çatışma çözme becerilerini öğrenmeye yöneliktir.

*İçe dönük, saldırgan çocuklar akran dışlamasına maruz kalır.

11-Cinsel Davranışlar:

-Matürbasyon normaldir –Aşırı tepki verilmemeli –Görmezden gelinmemeli

-Bilgilendirilmeli –Dikkati başka yöne çekilmeli –Dar pantolon giydirilmemeli

-Tuvalet ve temizleme alışkanlığı verilmeli. –Aktif etkinliklere katılmalı

-Tedavi –Uzun süre yatmaya zorlanmamalı –Uzun süre yalnız oynamamalı

12- Yalan Söyleme 13-Yemek Yeme Sorunları 14-Sanal Ortam Bağımlılığı

SORULAR:

1-Mehmet sınıfa genelde sessizdir… Bu özellikleri hangisiyle belirlenebilir?

-İçe dönüklük

2-Hangisi alışkanlıkların ayırt edici özelliği değildir?

-Alışkanlıkların istemsiz ortaya çıkması

3-Hangisi çocuktaki kıskançlık duygularını azaltmada uygulanır?

-Çocuklarınızın hepsine eşit sevgi göstermek

4-Çocuklar ayrılığa karşı tepkilerini en belirgin ne zaman gösterirler?

-9. ile 30. aylar arası

5-Çocuğun ayrılığa tepkisi hangi yaştan itibaren azalır? -3 yaş

6-Hangisi sanal ortam bağımlılığının özelliklerinden değildir?

-Çocuğun internete gereksinimi kadar zaman ayırması

7-Hangisi çocuğa cinsel eğitim verilirken yapılmaması gerekenlerdendir?

-Çocuğun cinsel eğitimi kendi kendine almasını sağlamak

8-Çocuğun yalan söylemesini engellemek için hangisini yapmak uygun değildir?

-Çocuğa ceza uygulamak

9-Hangisi öfkenin olası nedenlerinden biri değildir? -İçedönük olmak

10-8 yaşındaki Esra tuvalet eğitimini tamamlamış. Ancak sonradan idrarını tutmakta güçlük yaşamaya başlamış. Uzmanın sorununa koyabileceği en uygun tanı?

-İkincil enüresis

7. ÜNİTE

Sınıflama Yaklaşımları:

-DSM-4: Amerika Psikiyatri Birliği

*İlk sınıflama sistemini DSM (Diagnostic…) adıyla yayımlamış.1952

*Günümüzde kullanılan, DSM-4 1994

-ICD-10: Dünya Sağlık Örgütü

*Son şekli 1992 (International…)

Farkları:

-ICD-10 Avrupa, DSM-4 Amerika

-ICD-10 ruhsal ve davranışsal bozukluk, DSM-4 ruhsal bozukluk

-ICD-10 daha tarafsız, evrensel

-Özgül Sınıflamalar: Bütün ruhsal bozukluklar için değil sadece kendi alanlarına giren ruhsal bozukluklar için tanım-ölçüt geliştirmişler.

Çocukluk ve Ergenlikte Görülen Bazı Ruhsal Bozukluklar:

*AIDD—Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği

1-Zihinsel Yetersizlik (Zeka geriliği): 18 yaşından önce başlayan; hem zihinsel hem de uyumsal davranışlarda belirgin sınırlılıkla karakterize yetersizlik.

a-Zihinsel İşleyişte Sınırlılık: DSM-4 e göre zeka testinden 70 ya da altı, AIDD ye göre 70-75

b-Uyumsal Davranışta Sınırlılık: Sadece zeka testi puanıyla değil, günlük yaşamın sürdürülmesi için gerekli uygulamalarda da sınırlılık.

c-Belli Bir Gelişim Döneminde Başlama Özelliği: Zihinsel yetersizliğin başlangıcı 18 yaşından önce.

*50-55’le yaklaşık 70 arası HAFİF, 35-40 ile 50-55 arası ORTA, 20-25 ile 35-40 arası AĞIR, 20-25 ile 35-40 arası İLERİ DERECEDE AĞIR, 20-25 in altı ŞİDDETİ BELİRLENEMEMİŞ.

2-Otizm Spektum Bozukluğu:

*1943 te Leo Kanner tanımlamış. *150 çocuktan biri

*Amerika Otizm Topluluğunun tanımı: İlk 3 yılda beliren, nörolojik bir bozukluğun beynin işleyişini etkilemesiyle, sosyal etkileşim-iletişim becerilerinde bozulma.

Belirtileri: -Sosyal etkileşim sorunu –Dil ve iletişim sorunu –İlgi ve davranış sorunu

Otizmin Alt Kategorileri:

a-Aspenger Sendromu (Hans Aspenger): Dil gelişimi normale yakın, zihinsel yetersizlik var.

b-Rett Sendromu: Sadece kız çocuklarında. 5. aya kadar normal.  Kafa büyümesi yavaşlar, zihinsel, sosyal, iletişimsel ve devinsel becerilerde gerileme.

c- Çocukluk Çağı Dezintegatif Bozukluğu: 2-4 yaşta ortaya çıkar. Zekâ başlangıçta normalken giderek ileri derecede ağır zihinsel yetersizlik olur. 50binde bir.

d- Atipik Otizm: Otizme benzer özellikler ya da bu özelliklerin bir kısmı olup uzmanların tanı koymakta zorlandıklarında kullandıkları kategori.

3-Denetimsiz Davranış Bozuklukları: Davranışlarını kontrol etmekte zorlanırlar.

a-Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu: Amacı olmadan aşırı hareket etme. Türkiye’de %5, erkeklerde 3-5 kat fazla.

Belirtiler:-Aşırı hareketlilik–Dikkat sorunları–Dürtüsellik(düşünmeden hareket etme)

-7 yaşından önce başlar –yaşıtlarından belirgin olarak daha fazla olması

-okul, ev, açık alan gibi birden fazla alanda görülmesi

-Altı aydan fazla sürmesi – Gelişimine uygun görev/ beklentileri yerine getirememesi

Biyolojik nedenler: Ön beyindeki işleyiş sorunları

Psikososyal- çevresel olası nedenler: Olumsuz anne baba tutumları, aile sorunları, kişilik özellikleri, besin zehirlenmesi, hatalı beslenme, doğum öncesi sorunlar

b-Davranım Bozukluğu: Başkalarına ya da hayvanlara ciddi şekilde zarar verme. Hırsızlık, başkasının malına zarar verme, kişisel mekâna izinsiz girme, kavga, yangın, güvenliği tehdit, etrafa korku salma. Verdiği zararı acıyı hesap etmez.

*Yetişkinde görülen biçimi antisosyal kişilik bozukluğu.

4-Öğrenme Yetersizlikler: Akademik, dil, konuşma ve motor alanda yetersiz gelişim.

a-Öğrenme Güçlüğü: Dinleme, konuşma, okuma, yazma, akıl yürütme ve matematiksel becerilerde zorlanma. Okuma güçlüğü(disleksi), aritmetik bozukluğu

b-İletişim Sorunları: Sadece sözün ve dilin kullanımında sorun olur.( Gecikmiş dil ve konuşma bozukluğu-konuşma becerilerinde yaşıtlarından geri-, sesletim-ses bilgisi bozukluğu-r özrü-, kekemelik)

c-Motor Beceri Bozuklukları: Top oynamada, yazı yazmada, ayakkabı bağlamada güçlük

5-Duygudurum Bozuklukları:

a-Depresyon: Duygusal belirtiler(Çökkün ruh hali, karamsarlık, utanç, suçluluk), davranışsal belirtiler(etkinliklerde düşüş, sosyal ilişkilerde azalma), bilişsel belirtiler(benlik saygısında azalma, değersizlik düşüncesi), bedensel belirtiler(halsizlik, yorgunluk, iştah-uyku düzensizlikleri)

*Major depresyon: Belirti sayısı, şiddeti fazla.

*Distimik Bozukluk: Belirti sayısı, şiddeti düşük

*Ok.ön çocuğunda: Aşırı hareketlilik, hırçınlık, çevreye-kendine zarar verme, içe kapanma, mastürbasyon, ani duygu değişimleri, parmak emme, tuvalet kaçırma

*Okul çağı çocuklarında: depresiflik, hırsızlık, yalan, okuldan-evden kaçma, akademik başarısızlık

*Ergenlikte: İç sıkıntısı, huzursuzluk, dikkat toplayamama, insanlardan kaçma, akademik başarısızlık, ilgi-istek kaybı, uykusuzluk, ümitsizlik, intihar düşüncesi

6-Kaygı Bozuklukları: Korkuda korkulan şey belli, kaygıda belli değil.

*Fizyolojik belirtileri(titreme, terleme, sık idrar, baş ağrısı, ağız kuruluğu), psikolojik belirtiler(enerji azalması, konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, boğazda düğümlenme, midede hareketlilik, aşırı uyarılmışlık, sürekli tetikte olma)

a-Ayrılık Kaygısı: Evden-anneden-babadan-sevilen kişiden. 6. aydan sonra başlar, 2de en üst düzeye çıkar, 3te azalır.

b-Fobik Bozukluklar: *Korku: Çevresel tehlikelere karşı ortaya çıkar.*Fobi: Belli nesne ya da duruma yoğun, aşırı, sürekli korku. *Sosyal Fobi: Diğer insanların önünde bir şey yapmayla bağlantılı. *Açık Alan Korkusu: Yalnız kalma, kalabalığın arasında kalma, kamuya açık alanlarda bulunma, köprüden geçme.

c-Obsesif-Kompulsif Bozukluk(OKB): *Obsesyon: Israrcı, sıkıntı yaratan, yineleyici, tehdit edici düşünce, dürtü, düşlemler(kapıya dokununca mikrop kapacağını düşünür)

*Kompulsiyon: Yapmak zorunda hisseder(defalarca elini yıkar)

d-Travma Sonrası Stres Bozukluğu: Savaş, doğa afet vb olaylardan sonra korku-dehşet nöbetleri(akut stres bozukluğu). En az 6 ay devam eder.

7-Erken Başlangıçlı Şizofreni: 15-35 yaş arası çıkar. Gerçek olanla, olmayanı ayıramama. 18 yaşından önceyse erken başlangıçlı şizofreni,  yaşından önceyse çok erken başlangıçlı şizofreni.

8-Diğer Sorunlar:

a-İntihar: Tamamlanmış intihar(ölümle sonuçlanır), intihar girişimi, intihar düşüncesi(düşünme-planlama)

-Ani içe kapanma, sosyal ilişki kurmama –Nasıl intihar edeceğine dair planları hakkında ipucu verme

-Yaşamın bir anlamı olmadığını belirtmesi…

b-Madde Kötüye Kullanımı: Fiziksel belirtiler(bitkinlik, dalgınlık, uyuklama, konuşma güçlüğü, burun akıntısı, terleme, titreme, göz altında morarma, kabızlık-ishal, solunumda güçlük), Sosyal-Duygusal Belirtiler(akademik başarıda ani düşüş, sık arkadaş değiştirme, aile-eski arkadaşlarla sorunlar, ilgi-isteklerden uzaklaşma, aşırı uçlarda duygular, odaya kapanma, kişisel temizlik yapmama, fazla para harcama, gelecekten bir şey beklememe)

c-Seçici Konuşmazlık: Dille ilgili bir sorunu yokken bazı sosyal ortamlarda konuşmaması.

d-Uyku Bozuklukları: Uykunun ana evresi vardır*REM uykusunda; hızlı göz hareketi, hızlı kalp atışı-solunum, kaslarda gevşeme*Non-REM uykusundaysa: Vücut hareketleri solunum yavaşlar.

*Kâbus REM de görülür. *Uyku Terörü non-REM de olur. Rüya görmez. Beyin gelişiminde duraklamayla ilgilidir.*Uyurgezerlik non-REM de olur. Non-REM den REMe geçme güçlüğü.

e-Yeme Bozuklukları:*Anoreksiya Nevroza: Normal kilodayken zayıflama çabası

*Blumia Nevroza: Aşırı yedikten sonra kusma

SORULAR:

1- Hangisi Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen sınıflama sistemidir?

-ICD-10

2- Hangi ruhsal bozukluk otizm spektrum genel kategorisi altında değildir?

-Davranım bozukluğu

3- Zihinsel yetersizlikle ilgili hangi ifade yanlıştır?

-Zihinsel yetersizlik doğrudan ruhsal bir bozukluktur

4- Dikkat eksikliği Hiperaktivite bozukluğundan söz edebilmek için bazı ölçütler gereklidir. Hangisi bu ölçütlerden değildir?

-Belirtilerin çocukta yaşıtlarından belirgin olarak daha az görülmesi

5- Çocuklardaki davranım bozukluğunun yetişkinlikte görülen biçimi hangisidir?

-Antisosyal kişilik bozukluğu

6- Hangisi öğrenme yetersizliklerinin özelliklerinden biri değildir?

-Zeka düzeyinin düşük olması

7- Hangisi depresyonun belirtilerinden değildir? -İnatçılık

8- Hangisi kaygının psikolojik belirtilerindendir? -Unutkanlık

9- Şizofreninin hangi dönemde görülme olasılığı diğerlerinden daha düşüktür?

-5 Yaşından önce

10- Moda sektöründe, mankenlerin 0 beden olmaya çalışması, ergenlerde hangi ruhsal bozukluğun oluşmasında etkilidir? -Yeme bozuklukları

8. ÜNİTE

Normal Dışı Davranışın Ölçütleri:

1-Normlardan Hesaplama

a-İstatiksel Normlar: Davranış istatiksel normların ortalamalarının içindemi dışındamı kalıyor. Sorunun niteliği belirlenemez.

b-Sosyal Normlar: Davranış sosyal çevre ve kültüre uygunmu değilmi

c-Gelişimsel Normlar: Davranış gelişimsel düzeyine uygunmu değilmi (sık başvurulan)

2-Davranışın yaşamı olumsuz etkileme düzeyi.

3-Davranışın sıklık ve şiddeti

4-Gerçeği algılama biçimi (gerçek olanla olmayanı ayıramazsa ileri derecede ruhsal bozukluk)

5-Duyguların dışa vurumu ve kontrol biçimi (ani duygu değişimleri)

6-Sosyal ilişkilerle baş etme güçlüğü

Profesyonel Yardım Süreci Aşamaları:

-Sorunun hissedilmesi –Ruh sağ. Uzmanına yönlendirilmesi

–Psikolojik değerlendirme sürecine alınması –Sorunun tanılanması

–İyileşmeye dönük uygulamalar –Sorunu izleme

Profesyonel Yardım Sağlayan Kişi ve Kurumlar:

-Psikiyatr: İlaçla tedaviyi sadece psikiyatr kullanabilir. İlk başvurulacak kişi çocuk psikiyatristi.

-Psikologlar: Psikolojik değerlendirme, psikolojik testlerin kullanımı, Tıbbi olmayan iyileştirme uygulamaları

-Pediatristler: Çocuk sağlığı ve hastalıkları konusunda eğitim almış. Ruhsal soruna eşlik eden tıbbi durumlarla da ilgilenirler.

-Psikolojik Danışma ve Rehberlik Uzmanları: Okullarda, sağlık kuruluşlarında, özel merkezlerde çalışır.

-Çocuk Gelişim Uzmanları: Bilişsel, duygusal, sosyal, devinimsel gelişimlerini izlerler.

-Aile Danışmaları/Terapistleri: Aile danışmanları danışmanlık, aile terapistleri aile sistemine yönelik terapi yaparlar.

-Özel Eğitim Uzmanları: Engelli çocuklar, otizm, duygusal-davranışsal yada denetimsiz çocukların eğitiminde.

-Dil ve Konuşma Bozuklukları Uzmanları: İletişim bozukluklarının iyileştirilmesi

-Sosyal Çalışmacılar: Çocuğun aile ve toplumla ilişkileri

Psikolojik Değerlendirmenin Amaçları:

-Tedavi için uygun aday olup olmadığını belirlemek

-Çocuğu-aileyi bilgilendirmek –Ruhsal sorunun formülasyonunu yapmak

-Formülasyon doğrultusunda tedavi planı hazırlamak.

Psikolojik Değerlendirme Bilgi Kaynakları:

1-Anne babayla görüşmek

2-Çocukla klinik görüşme ve çocuğun klinik gözlemi

3-Kliniksel Testlerin Uygulanması

a-Gelişimsel Testler: 2-6 yaş grubu. Amaç dil, sosyal, motor gelişimini belirleme.Ankara gelişim envanterleri ve Denver 2 gelişimsel tarama testi

b-Zeka Testleri: Zihinsel düzey belirleme. Uyum, güçlü-zayıf yönleriyle baş etme, düşünce biçimleri. Ülkemizde Wechester çocuklar için Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu ve Stanford-Binet zeka testleri uygulanmaktadır.

c-Nöropsikolojik Testler: Beyindeki bir sorundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı. Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi, Hunt Minnesota Testi, Benton Bellek Testi.

d-Kişilik Testleri: İlgi, istek, duygu, duygularını dışa vurma biçimleri, Pişmanlıkları, suçlulukları. Roschach Testi (mürekkep), Tematik Algı, Çocuklar için algı testleri

e-Eğitimsel Testler: Akademik başarı düzeyini objektif ölçmek

f-Diğer Testler: Duygudurumu, sosyal olgunluk, motor beceriler, dil- konuşma özellikleri, aile yaşamı, dav. sorunları, benlik saygısı

*Geçerlik: Sadece amaçladığı özelliği ölçmesi

*Güvenilirlik: Hatadan arınık olması

4-Diğer Bilgi Kaynakları: Aile üyeleri, akranları, öğretmeni, ilgili diğer kişilerden bilgi toplama

Psikolojik Değerlendirmede Toplanan Bilgiler:

1-Genel Bilgiler: -Çocuğun ve ailenin kimlik bilgileri

-Yönlendiren kişi yada kurum   -Bilgi alınan diğer kişiler

2-Önemli Yakınmalar: -Ailenin yakınmaları –Çocuğun yakınmaları

3-Çocuğun ve Sorunun Öyküsü: -Yakınmaların öyküsü  –Sorunun öyküsü

–Gelişim öyküsü –Psikiyatrik öyküsü –Tıbbi öyküsü –Sosyal öyküsü

–Akran ilişkileri öyküsü –Ailenin tıbbi psikiyatrik öyküsü

4-Ruhsal Durum İncelemesi: -Fiziksel görünüm –Anne/baba/çocuk etkileşimi

-Ayrılma/yeniden birleşme –Yer/zaman/kişi algısı –Dil ve konuşma özellikleri

-Duygudurumu –Düşünce süreci içeriği –Sosyal etkileşim –Motor dav. -Bilişsel süreç

5-Nöropsikiyatrik İnceleme: -Nörolojik öz. –Nöropsikolojik test sonuçları

6-Psikilojik Test Sonuçları

*Tanı: Bozukluğun isimlendirilmesi *Damgalama: Bireyin etiketlenmesi, etik ihlali

İyileştirmeye Dönük Uygulamalar.

1-Psikoterapi: Karşılıklı iletişime dayalı, biyolojik olmayan süreçle iyileştirme. Çocuk ruh sağlığında kullanılan terapiler;

a-Oyun Terapisi: Duygularını doğal yollara öğrenmek için yapılır.

b-Psikodinamik Terapi: İçsel çatışmalarını anlama-çözümleme

c-Bilişsel Davranışçı Terapi: Korku, fobi, kaygı, Obsesif-Kompulsif bozukluk, ayrılık kaygısı olan çocuklara uygulanır.

d-Aile Terapisi: Aile sistemini temel alır. Çoc. sorununu aile bağımlılığında aramak. Sistem yaklaşımına dayalıdır.

e-Grup Terapisi: Grup dinamiği, akran etkileşiminin gücünü kullanma.

2-Biyolojik Tedaviler:

a-İlaç tedavisi b-Hastaneye yatırma c-Diyet tedavisi d-Psikocerrahi

3-Eğitimsel Girişimler: Tanıyı psikiyatrist koyar özel eğitim uzmanları eğitir.

Çocuk Ruh Sağlığında Öğretmenin Rolü:

-Hem eğitici hem öğretici –Bütün gelişimlerini desteklemeli

–Koruyucu ruh sağlığı hizmetlerinin doğal parçasıdır

–Çocuktaki sorunu ilk farkedendir -Öğretmen modeldir

Çocuk Ruh Sağlığında Etik Kurallar:

1-Yeterlilik: Uzman yeterli olduğu konuda hizmet verebilir.

2-Profesyonel İlişki: Profesyonel ilişki dışında ilişki kuramaz.

3-Yararlı olma-Zarar vermeme: En yararlı uygulamaya yönelmeli

4-Gizlilik:  Aileden yazılı izin alırsa bilgileri kullanabilir.

5-Doğru Bilgilendirme: Bilgiler çocuk ve aileden saklanamaz.

6-Gönüllülük: Çocuk-aile gönüllü katılmalı.

7-İnsan haklarına saygı- ayrımcılık yapmama: Kimse yardım sürecinden yoksun bırakılamaz.

SORULAR:

1- Hangisi normal dışı davranışın ölçütlerinden değildir?

-Davranışın genel sağlık tanımına uyması

2- Hangi ruh sağlığı uzmanı psikolojik test uygulamasında yetkili ve sorumludur?

-Psikolog

3- Hangisi profesyonel yardım sürecinin ilk aşamasıdır?

-Bireyde bir sorun hissedilmesi ve psikolojik yardım gereksinimi doğması

4- Hangisi psikolojik değerlendirmede başvurulan bilgi kaynaklarından değildir?

-Radyolojik tetkik sonuçları

5- Ruhsal sorunun beynin yapı-işlevlerindeki bir bozulmadan kaynaklanıp kaynaklanmadığının öğrenilmesinde, hangi psikolojik test grubunun kullanılması uygun?

-Nöropsikolojik testler

6- Ruhsal durum incelemesi yapan uzman, çocuğun vücudunda yara izleri ve morarmalar görürse, çocukta hangi sorunun olabileceğini önce düşünmelidir?

-Fiziksel istismar

7- Hangisi psikoterapinin amaçlarından değildir?

-Çocuktaki ruhsal bozukluğu biyolojik yollarla tedavi etmek

8- Aile terapisi uygulamaları çocuk ruh sağlığı yaklaşımlarından hangisine dayanmaktadır?-Sistem Yaklaşımı

9- Hangi uygulama öğretmenin görev ve sorumluluğu içinde değildir?

-Öğrencinin ruhsal sorununa tanı koymak

10- Öğretmen ya da  ruh sağlığı uzmanının çocuğun ailesiyle ekonomik, sosyal, duygusal ilişki kurması hangi etik kuralın ihlalidir? -Profesyonel ilişki

ÇOCUK RUH SAĞLIĞI VİZE SORULARI

*Ruhsal hastalıkların ele alınması ve tedavisinde yeni bakış açısı geliştiren- FREUD

*BOYUN EĞME- OLUMLU YÂDA OLUMSUZ SAVUNMA DÜZENEĞİ

*Sınavdan kötü not alan öğrencinin öğretmen zor sordu demesi- kötüleme

*Ruh sağlığı yerinde olan kişinin özelliklerinden DEĞİL – planlarına ulaşma yollarının hayalci olması

*Kimyasal dengesizlik – çocuğun ruh sağlığını etkilemez

*Çocuğun nedensiz üzülmesi- ruhsal yönden ciddi bir sorun yaşadığının göstergesi

*Köknele göre savunma düzenekleri 3 başlıkta incelenir

*Büyük beyin- insana özgü davranışların programlandığı esas beyin bölümü

*Akson- uyaranlar taşır

*Oksipital sistem görsel algıları değerlendirir

*Nötotransmitterler: serantonin, asetilkolin, dopamin, endorfinlerden oluşur

(noradrenalin YOK)

*HİPOTALAMUS- İÇ ORGANLARIN ÇALIŞMA RİTMİNİ AYARLAR

*Otonomik Sistem – iç organların çalışması

*Beyin plastisitesi- yaşantılara göre beynin normal yollardan yeniden düzenlenmesi

*Pariyetel lob hasarında görülenler

-sağ ve sol taraf karşılaştırması, çizim güçlüğü, okuma problemi, konuşma güçlüğü

( işitme duyusunda bozukluk YOK)

*Frontal lob- sosyal davranışları düzenler

*2 yaşındaki çocuğun yetişkin gibi davranmasının nedeni- beyin içi sinir sistemi bağlantılarının yetersiz olması

*Duyuların kontrolü- en geç gelişir

*Hipotalamus- kalp ve solunum hızını kontrol eder

*Limbik sistem- temel içgüdüsel davranışlarda etkili

*Fibroblast- sinir hücresine ait değil

*Yanlış algılanan görüntüler- oksipital lobda bulunur.

*Korku, saldırgan davranış—amigdala

*Sinir yapılarının plastisitesinde etkili olanlar

-yaşantılar, beyin hasarları, genetik faktörler, gelişim bozuklukları

( sirkadien ritm YOK)

*hipatalamus fonksiyonları: -seksüel davranış -kalp hızı -açlık ve susama

iskelet hareketi YOK

*talamus –duygusal bilgiler yönetir

*kişilik özellikleri -dışa dönük -denetime açık –dengesiz –özdisiplinli-( yeterlilik YOK)

*uyumluluk özelliği- kuşkuculuk

*özdisiplinli kişi özellikleri –sorumsuz -baştan savmacı -başarı yönelimli

-dikkatli -(sosyal olarak aktif YOK)

*5 ayırıcı kişilik özelliğinin kalıtımla olan bağlantı yüzdesi 30-60

*Kişilik belirlenmesinde etkili olanlar- kalıtım ve sinir sistemi

*İnsancı yaklaşıma göre orta düzey gereksinimler

-psikolojik gereksinimler –onaylanma -ait olma -başarılı olma -( güvenlik YOK )

*SİVİL TOPLUM ÖRGÜTÜNDE GÖNÜLLÜ OLAN KİŞİ-kendini gerçekleştirme

*Öğretmenin hoşuna gitmek için tenefüste oturup ders çalışan – koşullu olumlu kabul

*Karşı komşusundan haberdar olmayan- bireyselci

*Aile sistemini belirleyici  -öğe –takım –etkileşim -etkilenim

*esnek aile- değişimle problemler çözülür

*aile içindeki etkin iletişim – istek ve gereksinimlerin açıkça belli olması

*bağlı aile- çocuğun kendi kararlarını almasına olanak verir.

*Ülkemizde bireyselliği özendirici tutum yok

*işlevsiz ailenin temel özelliği – alt sistem sınırlarının kolay belirlenmesi

*Freud kuramında kişiliğin bilinçdışı anlarından oluşan bölüm- altben

*Psikobiyolojik yaklaşımın temel sorunları arasında yer almaz- çevrenin rolü sınırlıdır.

*Edimsel koşullanma- olumlu ya da olumsuz davranışların aynı öğrenme ilkelerinin kontrolde olduğunu öne sürer

*Mishcel’in sıraladığı bilişsel özellikler

-kodlama stratejileri –planlar –beklentiler -kişisel yapılar -( toplumsal değerler YOK)

*denge- canlı organizmaların dinlenme eğilimi

*toplumsal öğrenme kuramına göre her bireyin yeterliliğinin farklı olması – eğitim ortamının farklı olması

*Yeni Freudcuların özelliklerinden DEĞİL- bilinçdışının kişinin yaşamındaki önemini vurgulama

*Ortaklaşacı toplum-az sayıda kişiyle derin arkadaşlık ilişkileri var

*Sistem- öğelerden oluşmuş takım

*Katı ailenin özellikleri

-rol ve kurallarda direnç  -alt sınır esnek değil -roller kesin tanımlarla belirlenmiş

-statüko devamı önemli -( dış müdahalelere açık olması YOK)

*ETKİN İLETİŞİMİN TEMEL ÖZELLİĞİ- istek ve gereksinimler açıkça belli

*Serbest ailede- bütünleşme beklenmiyor.

*Kendini dini ibadete adayan kişinin savunması- çilecilik

*Çocuğun babası ölmüş, babasının yanına gitmek isteyip ağlıyor- ruh sağlığı uzmanıyla işbirliği yapılmalı, durum ciddi

*Ruh sağlığı –vücut –birey –toplum –zeka -( özgürlük YOK)

*gereksinimler hiyerarşisinin en üst basamağı – kendini gerçekleştirme

*bireyin kişilik özellikleri: – farklı durumlarda kararlılık gösterme- zaman içinde kararlılık gösterme – birey davranışlarıyla ilişkili olma- kültürden bağımsız boyutta oluşma ( belirsiz sayıda boyuttan oluşma YOK)

* uyumluluk- yardımseverlik- işbirlikçilik -kuşkuculuk- sorumluluk( şefkatlilik YOK)

* edimsel koşullanmaya göre davranış, çevre ilişkisini açıklamak için öncelikle- fiziksel tanımlarla tanınması gerekir

*edimsel koşullanmaya göre sınıfta arkadaşları güldükçe daha yüksek sesle şarkı söylemeye devam eden çocuk için arkadaşlarının gülmesi- pekiştirgeç

*birisi için ceza olan uyarının başka bireyler için de ceza özelliği göstermesi – olmaz

* Freud ‘a göre psikososyal gelişim döneminin sonuncusu- ergenlik

*Freud’un bilinçdışına önem verme nedeni- anıların ruh sağlığını etkilemesi

*başarı yönelimli çalışkan kişilerin ayırıcı kişilik özelliği- özdisiplin

*rogers’e göre koşullu kabul – ödül sunumunun başkalarının beklentilerine uygun oluncaya kadar ertelenmesi

* cinsel kimliğin kazanılmasında baba daha etken

* çocuğun yaşı —büyüdükçe davranışlarının sorumluluğunu alması beklenir

* ruh hastalıklarıyla ilgili

- bazılarının sebebi belli – birkaçının sebebi belli –  Hepsinin sebebi belli değil

- hiçbirinin sebebi belli değil ( birçoğunun sebebi belli YOK)

* RUH SAĞLIĞININ SINIFLAMASININ ZOR OLMASI- ÇOĞUNLUKLA SOSYO KÜLTÜREL, PSİKOLOJİK VE BİYOLOJİK NEDENLERE BAĞLI

*  çinde akrepleri pişirip yemeleri hangisi için uygun- toplum

* çilecilik-başarılı bir savunma düzeneği

* “ ay her akşam neden parlıyor “ sorusuna “ benim için “ diyen çocuk egosentrik düşünce taşır

* ciddi duygusal sorun belirtileri

- çoğu zaman yoğun öfke -grup etkinliklerine katılmama -duygu düşüncelerini gerçek gibi algılama -okuldan hoşlanmama ( değersizlik, suçluluk gösterme YOK)

Yazıya Yapılan Yorumlar

  1. semiha diyor ki:

    ÇOCUK RUH SAĞLIĞI VE KİŞİLER ARASI İLETİŞİM BECERİLERİ başlıklı konuda verilen bilgiler nereden edinilmiştir. kaynak söyleyebilir misiniz? çok önemli. o kaynağa ulaşmam lazım

Yukarı